143,8 tys.
obywateli Białorusi objętych w ZUS ubezpieczeniem emerytalnym i ubezpieczeniami rentowymi
ZUS, stan na koniec czerwca 2026 r.
Żyjemy w Polsce.
Chcemy jasnych zasad.
Pracujemy, studiujemy, prowadzimy firmy i płacimy podatki. Współtworzymy polskie społeczeństwo. Aby móc tu normalnie żyć, potrzebujemy ważnych dokumentów, dostępu do usług bankowych i przewidywalnych procedur.
Jesteśmy Białorusinami mieszkającymi w Polsce. Prosimy o poparcie konkretnych zmian prawa i praktyki instytucji – z korzyścią dla nas i dla państwa polskiego.
Jesteśmy częścią Polski
Jesteśmy tu.Pracujemy,uczymy się, tworzymy.
Nasze życie to nie tylko sprawy pobytowe. Pracujemy w firmach i instytucjach, rozwijamy działalność gospodarczą, wychowujemy dzieci, studiujemy na polskich uczelniach, płacimy podatki i składki. Od lat współtworzymy lokalne wspólnoty, organizacje społeczne, niezależne media i inicjatywy na rzecz demokratycznej Białorusi.
Łączą nas z Polską bliskość geograficzna, wspólne doświadczenia historyczne, rodzinne więzi i – w przypadku wielu z nas – polskie korzenie. Nie jest to abstrakcyjne hasło: statystyki państwowych instytucji pokazują skalę naszej obecności.
13 tys.
obywateli Białorusi prowadzących działalność gospodarczą i opłacających składki ZUS z tego tytułu
ZUS, połowa 2025
12,2 tys.
studentów z Białorusi na polskich uczelniach w roku akademickim 2024/2025
Dane GUS, omówienie IRSW
Wnosimy wiedzę, pracę i zaangażowanie.
Wśród nas są specjaliści IT, kierowcy, przedsiębiorcy, pracownicy ochrony zdrowia, nauczyciele, dziennikarze, studenci, rodzice i wolontariusze. Badanie NBP z 2025 r. wskazuje, że 62% ankietowanych Białorusinów miało wyższe wykształcenie, a niemal 67% wiązało przyszłość z Polską co najmniej na kolejny rok lub na stałe.
Źródło: Narodowy Bank Polski, badanie z 2025 r. ↗
Nasza praca i działalność zasilają polską gospodarkę i system ubezpieczeń. Chcemy, aby ta obecność była trwała, legalna, przejrzysta i oparta na wzajemnym zaufaniu.
A MIMO TO...
Paszport, konto bankowe albo decyzja urzędu potrafią stać się przeszkodą w codziennym życiu – mimo że legalnie mieszkamy w Polsce i przestrzegamy jej prawa.
Banki
Konto bankowe nie powinno zależeć wyłącznie od naszego obywatelstwa.
Potrzebujemy rachunków, kart i bankowości internetowej, aby otrzymywać wynagrodzenie, płacić rachunki i prowadzić działalność gospodarczą.
Tymczasem zgłaszamy odmowy otwarcia konta, blokowanie lub ograniczanie usług, odmowy wydania i odnowienia kart, a także utrudnienia w dostępie do aplikacji i bankowości elektronicznej. Zdarza się, że bank żąda wyłącznie aktualnej karty pobytu, pomijając inne dokumenty oraz rzeczywistą podstawę legalnego pobytu. Problemy te znalazły odzwierciedlenie w interwencjach Rzecznika Praw Obywatelskich i działaniach UKNF.
Niektóre instytucje uzasadniają odmowy ryzykiem AML lub sankcjami. W informacji RPO z 2025 r. wskazano, że banki zaliczały do państw podwyższonego ryzyka między innymi Białoruś, Afganistan i Iran, a następnie automatycznie odmawiały usług ze względu na miejsce urodzenia. To opis praktyki części banków – nie oficjalne zrównanie tych państw w prawie UE. Ministerstwo Finansów oceniło automatyczne wykluczanie klientów negatywnie.
Sankcje wymagają przestrzegania. Nie usprawiedliwiają jednak automatycznej odmowy wszystkich usług każdej osobie z białoruskim paszportem.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 765/2006 przewiduje konkretne zakazy, w tym dotyczące wybranych usług płatniczych, ale art. 1u ust. 2 lit. b nie ustanawia ogólnego zakazu otwierania i prowadzenia zwykłych rachunków bankowych. Przewidziano też wyjątki, m.in. dla osób posiadających odpowiednie zezwolenie na pobyt w UE. Ocena zgodności z sankcjami i obowiązkami AML musi dotyczyć konkretnej osoby, dokumentów i usługi.
Dlaczego to dotyczy również Polski? Bez dostępu do bankowości trudniej legalnie otrzymywać pensję, opłacać podatki i składki, wykonywać umowy, rozliczać działalność oraz prowadzić organizacje społeczne. Przejrzysta weryfikacja klientów służy także samym bankom i bezpieczeństwu systemu finansowego.
PDPC
Nie możemy po prostu pójść do konsulatu po nowy paszport.
Władze Białorusi odebrały nam za granicą zwykłą możliwość odnawiania paszportów. Dla wielu osób powrót po dokument oznacza realne ryzyko represji.
We wrześniu 2023 r. dekret nr 278 ograniczył usługi konsularne, w tym wydawanie i przedłużanie paszportów. Eksperci ONZ ocenili tę decyzję jako formę nacisku na emigrantów, w tym działaczy społecznych, dziennikarzy i przeciwników represji. Problem opisuje także Amnesty International w raporcie „Permanentna tymczasowość”.
Dla osób uprawnionych alternatywą jest polski dokument podróży dla cudzoziemca (PDPC). Polska stworzyła specjalną procedurę dla obywateli Białorusi – i jesteśmy za to wdzięczni. Problem w tym, że obecnie dokument wydawany jest co do zasady tylko na rok, a specjalny tryb z art. 252a pozostaje okresowo przedłużany; według obowiązujących przepisów dostępny jest do 31 grudnia 2026 r.
Postępowania i oczekiwanie na dokumenty mogą trwać wiele tygodni lub miesięcy, a w tym czasie trudno planować podróże i obowiązki rodzinne czy zawodowe. Nie istnieje jedna wiarygodna, ogólnopolska statystyka aktualnego czasu wydawania PDPC. W komunikacie z 10 sierpnia 2026 r. UdSC potwierdził oczekiwanie ponad dwóch miesięcy w sprawach wydania lub wymiany kart pobytu oraz dokumentów genewskich – to odrębne kategorie dokumentów.
Trzy lata ważności – mniej powtarzających się spraw
3
wydania dokumentuprzy ważności rocznej, aby zachować dokument przez trzy kolejne lata
1
wydanie dokumentuprzy ważności trzyletniej, jeżeli nie zachodzi potrzeba wcześniejszej wymiany
Ograniczenie ponownych wniosków może zmniejszyć pracę urzędników i koszty obsługi. Z opłaty za wydanie PDPC obywatele Białorusi są obecnie zwolnieni na zasadach określonych w przepisach.
Co ważne, art. 25 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2024/1347, stosowanego od 12 czerwca 2026 r., wymaga dokumentu ważnego ponad rok dla objętych nim beneficjentów ochrony uzupełniającej, którzy nie mogą uzyskać ani odnowić paszportu krajowego. Nasz postulat trzech lat dla wszystkich uprawnionych jest rozwiązaniem szerszym.
Postępowania legalizacyjne
Czekanie bez określonego terminu nie może być normą.
Kiedy urząd przez miesiące lub lata nie rozstrzyga sprawy pobytowej, niepewność odczuwa nie tylko wnioskodawca – także pracodawca, rodzina, bank i instytucje publiczne.
Art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wstrzymuje bieg terminów w prowadzonych przez wojewodów sprawach o wybrane zezwolenia pobytowe do 4 marca 2027 r. Ogranicza również przewidziane ustawowo konsekwencje bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowań. Rozwiązanie nadzwyczajne, wielokrotnie przedłużane, może w praktyce pozostawiać ludzi bez przewidywalnej daty decyzji.
Brak decyzji albo aktualnej karty pobytu nie oznacza automatycznie nielegalnego pobytu – wiele osób zachowuje prawo legalnego przebywania w Polsce podczas postępowania. Jednak brak ostatecznego rozstrzygnięcia i łatwego do okazania potwierdzenia sytuacji pobytowej utrudnia normalne funkcjonowanie i weryfikację przez inne instytucje.
Państwo zyskuje na terminowych decyzjach: wie, na jakiej podstawie ludzie przebywają na jego terytorium, a mieszkańcy wiedzą, jakie prawa i obowiązki im przysługują.
Proponujemy konkretne rozwiązania
Dlatego przychodzimy z gotowymi propozycjami.
My – Ruch Solidarności Białoruskiej oraz Białoruska Platforma Narodowa – chcemy połączyć ochronę praw człowieka z interesem polskiego państwa, administracji i gospodarki. Nie chodzi o wyjątkowe przywileje, lecz o przepisy, które działają w praktyce.
Dokument podróży
- Wydłużenie ważności PDPC do trzech lat dla wszystkich uprawnionych.
- Stała, szczególna procedura wydawania PDPC dla obywateli Białorusi – zamiast kolejnych czasowych przedłużeń.
- Wyraźne ustawowe potwierdzenie, że PDPC służy identyfikacji cudzoziemca.
Korzyść: przewidywalność, mniej ponownych wniosków i racjonalniejsze wykorzystanie zasobów administracji.
Postulaty zmian art. 252a i 253 ustawy o cudzoziemcach.
Bankowość bez automatycznych odmów
- Indywidualna ocena sytuacji klienta, zamiast decyzji opartych wyłącznie na obywatelstwie lub miejscu urodzenia.
- Uwzględnianie legalnych dokumentów i rzeczywistej podstawy pobytu.
- Rozróżnienie zakazów dotyczących konkretnych usług od prawa do posiadania rachunku.
Korzyść: możliwość legalnej pracy, rozliczeń, prowadzenia firmy i działalności społecznej – bez obniżania standardów AML.
Praktyczne rekomendacje dla banków, zgodne z prawem UE i krajowymi wymogami bezpieczeństwa.
Terminy i skuteczna ochrona prawna
- Uchylenie art. 100d w zakresie zawieszenia terminów spraw pobytowych.
- Przywrócenie realnie egzekwowalnych obowiązków terminowego działania urzędów.
- Skuteczna kontrola bezczynności i przewlekłości bez wieloletniej niepewności.
Korzyść: wiarygodne dane o sytuacji pobytowej, lepsze planowanie pracy administracji i większa pewność prawa.
Postulat dotyczący art. 100d i stosowania przepisów KPA.
Kto prowadzi kampanię?
Działamy tu i teraz – na rzecz rozwiązań, które będą służyć wszystkim.
Wspólnie przygotowujemy postulaty legislacyjne, argumentację prawną oraz zalecenia dotyczące praktyki bankowej. Zabiegamy o ich rozpatrzenie przez właściwe polskie instytucje. Zamierzamy informować publicznie o odpowiedziach i kolejnych krokach.
Ruch Solidarności Białoruskiej ↗Organizacja społeczna – inicjator kampanii
Białoruska Platforma Narodowa ↗Platforma społeczeństwa obywatelskiego Partnerstwa Wschodniego
Co dalej z podpisem?
- Zbieramy społeczne poparcie dla wspólnego pakietu zmian.
- Przekazujemy przygotowane postulaty odpowiednim organom i rekomendacje bankom.
- Monitorujemy odpowiedzi i informujemy o dalszych działaniach.
Jedna petycja poparcia obejmuje cały pakiet. Szczegółowe dokumenty są przedstawiane właściwym adresatom.
Wspieramy wspólne rozwiązania
Wesprzyj nas. Jeden podpis. Trzy ważne zmiany.
Mamy gotowe propozycje i konkretne uzasadnienie prawne oraz faktyczne. Twój podpis pozwoli pokazać skalę społecznego poparcia dla zmian. Wypełnij poniższy formularz kampanii.